Vier beschermde gezichten: van vesting tot villapark
Gooise Meren heeft vier rijksbeschermde gezichten, en in elk daarvan is verbouwen aan de straatkant maatwerk. Naarden Vesting is op 12 december 1985 aangewezen en beslaat 202 hectare; Muiden Vesting volgde op 4 juli 1986, met 53,2 hectare, inclusief het Muiderslot. Beide vestingen horen bij de Nieuwe Hollandse Waterlinie, en Muiden ook bij de Stelling van Amsterdam.
In Bussum liggen twee beschermde dorpsgezichten, allebei aangewezen op 2 juli 2007. Het Spiegel is een verzameling villaparkjes ten westen van het spoor, ontstaan tussen het laatste kwart van de negentiende eeuw en de eerste helft van de twintigste. Je vindt er villa's en dubbelvilla's tot twee lagen met kap, op ruime groene kavels, met daken van pannen, leien of riet en kozijnen in crèmewit of donkergroen.
Het Brediuskwartier is een voorbeeld van een villawijk waarin de gemeente zelf een grotere rol speelde. Samen met de vestingen zijn dat de gebieden waar bouwplannen naar de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit gaan, tenzij ze lijken op een plan dat de commissie al eerder goedkeurde. In de vier kernen staan samen ruim 500 monumenten.
Dakkapel in Bussum, Naarden en Muiden: de maten
Een dakkapel komt onder de welstandsnota 2019 in beginsel alleen op een dak met een helling van meer dan 30 graden, en per woning komt er hoogstens één op het voordakvlak. Aan de voorkant is hij hoogstens 50 procent van het dakvlak breed en maximaal 2,70 meter; aan de achterkant 70 procent en maximaal 4,20 meter. Een platte dakkapel is hoogstens 1,40 meter hoog, of 1,60 meter bij een dak hoger dan 3,50 meter.
Onder de dakkapel houd je 0,50 tot 1,00 meter dakvlak over. Aan de straatkant komt er minstens 1,00 meter dak boven en opzij, achter 0,50 meter. Het boeiboord is hoogstens 0,30 meter, de voorzijde is glas en de zijwangen zijn dicht, bijvoorbeeld van hout of zink. Een dakkapel op een wolfseind past niet.
In de vestingen Naarden en Muiden gelden extra eisen: hoogstens 1,50 meter hoog, op een zijdakvlak minstens 3,00 meter terug van de voorgevel, en ventilatieroosters aan de voorkant onzichtbaar. In het beschermde villagebied van Bussum sluiten maat en materiaal aan op de gevel en op de oorspronkelijke materialen, zoals hout, zink en dakpannen. Achterop is vaak geen vergunning nodig; wat voor jouw huis geldt, lees je af in de vergunningcheck, nog voordat er getekend wordt.
Welstand en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit
Een klein bouwplan in een gebied met een normaal welstandsniveau toetst de gemeente ambtelijk aan de welstandsnota. Dat geldt niet in gebied 5, 6 en 13 van de nota: het oudere dorp Bussum, het dorpsgebied Het Spiegel en tuindorp Godelinde. Plannen voor monumenten en in de beschermde gezichten gaan naar de commissie.
De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit vergadert elke woensdag in het gemeentehuis aan de Brinklaan in Bussum, en online. In de oneven weken gaat het om kleinere plannen, met één architectlid; in de even weken om grotere plannen, met een cultuur- en architectuurhistoricus, twee architecten en een restauratiearchitect. Aanvragen worden in het openbaar behandeld, en je mag je plan zelf toelichten.
Past een dakkapel of aanbouw niet in het omgevingsplan, dan is participatie met je buren verplicht. Vindt het college de gevolgen toch groter, dan duurt de procedure 26 weken in plaats van 8. Twijfel je vooraf, dan kost een ambtelijke welstandsbeoordeling vóór de aanvraag € 172,35, een haalbaarheidsvraag € 345,85 en de toets Verken uw idee voor grote plannen € 700.
Leges, isolatiesubsidie en monumenten in 2026
Voor standaardplannen rekent Gooise Meren vaste leges: € 391,70 voor een standaard dakkapel of een standaard nokverhoging of dakopbouw, en € 172,35 voor een standaard gevelwijziging. Wijkt het plan af van de standaard en blijven de bouwkosten onder € 500.000, dan tel je 0,66 procent (technisch) en 3,85 procent (ruimtelijk) bij elkaar op, met € 172,35 als bodem per deel.
De gemeentelijke isolatiesubsidie is er voor eigenaar-bewoners met een woning onder € 634.000 WOZ-waarde, waarvan het label D of slechter is, of waar minstens twee bouwdelen slecht geïsoleerd zijn. Je krijgt tot € 1.000, of tot € 3.000 bij een laag inkomen, plus € 500 burenbonus als je met minstens twee buren binnen 500 meter isoleert en € 250 voor biobased materiaal. Gevel en dak isoleer je op een natuurvriendelijke manier, en ontbreekt een nodige vergunning, dan krijg je geen subsidie.
Voor gemeentelijke monumenten is het budget voor 2026 op; de gemeente verwacht dat je in 2027 weer subsidie kunt aanvragen. Isolatieglas in bestaande roeden en profielen kan bij een monument zonder vergunning, als je niet-historisch glas vervangt en het aanzicht niet verandert. Zit er historisch glas of glas-in-lood in, dan is een vergunning nodig, bijvoorbeeld voor achterzetramen.
Praktisch: bouwen in Gooise Meren
- Een container, steiger, bouwkeet of hijskraan in Bussum, Naarden, Muiden of Muiderberg meld je gratis, uiterlijk 5 werkdagen vooraf, als het object hoogstens 12 weken in de parkeerstrook voor de woning staat.
- In Naarden-Vesting en Muiden-Vesting heb je altijd een vergunning nodig, aan te vragen uiterlijk 15 werkdagen vooraf. De vergunning kost € 77,80; dat geldt ook buiten de vesting bij meer dan 12 weken of een bouwplaats van meer dan 2 parkeervakken.
- Houd 1,5 meter vrij op het voetpad en 3,5 meter rijbaan. Op 31 december mag er geen bouwobject op de openbare weg staan.
- Bouwtekeningen uit Naarden van 1901 tot en met 1999 en uit Muiden en Muiderberg van 1922 tot en met 1995 download je gratis via het Archief Gooi en Vechtstreek. Die van Bussum en recentere tekeningen vraag je bij de gemeente op; je krijgt ze binnen 5 werkdagen per e-mail.