Wat is het verschil tussen paalrot en bacteriële aantasting?

Paalrot komt door schimmels en ontstaat alleen als er zuurstof bij het hout komt, dus als de paalkop boven het grondwater staat. Bacteriële aantasting gaat langzamer, maar sommige bacteriën hebben geen zuurstof nodig en werken ook onder water.

Hoe weet ik of mijn huis op houten palen staat?

Kijk in het bouwarchief van je gemeente naar de tekeningen, de heistaat of een materiaalstaat. Tot ongeveer 1970 werden houten palen veel gebruikt, maar het bouwjaar alleen geeft geen zekerheid. Ontbreken de stukken, dan geeft een inspectieput uitsluitsel.

Kan paalrot stoppen als het grondwater weer stijgt?

Schimmels hebben zuurstof nodig, dus palen die weer helemaal onder water staan, rotten niet verder door schimmels. Hout dat al is aangetast, herstelt daar niet door. Bacteriën kunnen ook onder water doorwerken.

Is er een paalrotkaart voor heel Nederland?

FunderMaps geeft elk pand een risicolabel van A tot D. Gemeenten als Zaanstad hebben een eigen funderingskaart en Amsterdam een kaart met meetbouten. Een kaart is een eerste indicatie; zekerheid over je eigen palen geeft alleen onderzoek.

Betaalt de verzekering schade door paalrot?

Nee. Funderingsschade is niet verzekerbaar en eigenaren betalen het herstel in principe zelf.

Paalrot: hoe houten palen rotten en wat je eraan doet

Kort antwoord

Schimmels hebben vocht, voedsel en zuurstof nodig. Zakt het grondwater onder de paalkop, dan rot de paal weg.
Sommige bacteriën werken zonder zuurstof en tasten vooral grenen palen ook onder water aan, heel langzaam.
Houten palen werden vooral gebruikt tot ongeveer 1970.
In Zaanstad kan bacteriële schade 70 tot 100 jaar onzichtbaar blijven.
Een hoger grondwaterpeil kan verdere uitdroging helpen beperken, maar herstelt geen aangetast hout.

Bijgewerkt op 23 oktober 2026.

Daarnaast tasten bacteriën houten palen aan, ook onder water, vooral bij grenen. Beide maken de paal zwakker, waardoor het huis kan gaan zakken. Of jouw palen zijn aangetast, blijkt alleen uit onderzoek van het hout zelf.

Wat is paalrot?

Paalrot, ook palenpest genoemd, is het wegrotten van houten funderingspalen door schimmels. Onder de grond is het altijd vochtig en het hout is voedsel. Zolang de palen helemaal onder water staan, komt er geen zuurstof bij en kunnen schimmels niet groeien. Daalt het grondwater onder de bovenkant van de paal, dan krijgen ze die kans wel.

Vroeger werd elke funderingsschade paalrot genoemd. Inmiddels is bekend dat rot niet de enige oorzaak is, en dat ook huizen zonder palen, op staal, kunnen verzakken.

Boven het water: er komt zuurstof bij en schimmels tasten de paalkop aan (paalrot)
Onder water: bacteriën werken zonder zuurstof, vooral in grenen
Grondwaterstand

Schematisch. Schimmels hebben zuurstof nodig, sommige bacteriën niet; bacteriële aantasting gaat heel langzaam.

Bacteriën: langzaam en ook onder water

Naast schimmels kunnen bacteriën houten palen verzwakken, en sommige soorten hebben geen zuurstof nodig. Bacteriële aantasting komt vooral voor bij grenen palen. Grenen heeft een open celstructuur, waardoor grondwater er makkelijk doorheen stroomt en de bacteriën meeliften.

In Zaanstad is dit de hoofdoorzaak van funderingsschade. De schade kan er 70 tot 100 jaar onzichtbaar blijven voordat er scheuren, scheefstand of klemmende ramen en deuren verschijnen. Vanaf 1970 werd geen grenen meer onder woningen gebruikt.

Waarom zakt het grondwater?

Het grondwaterpeil kan bedoeld of onbedoeld dalen. De waterschappen regelen de grondwaterstanden, en daarbij spelen meer belangen dan alleen funderingen. Ook klimaatverandering en bodemdaling zijn oorzaken van funderingsschade.

Water bijpompen is geen eenvoudige oplossing. Een passend grondwaterpeil kan verdere uitdroging van bepaalde houten funderingen helpen beperken. Het herstelt geen hout dat al is aangetast. En wie ongecontroleerd water toevoegt, kan elders problemen veroorzaken; overleg daarom met deskundigen, buren, de gemeente en zo nodig het waterschap.

Welke huizen lopen risico?

Vooral woningen van vóór ongeveer 1970 met een houten paalfundering. Er is een Amsterdamse variant, met een dwarsbalk (kesp) op de palen, en de Rotterdamse variant, met alleen langshout. Beide komen niet alleen in die steden voor.

Het bouwjaar alleen zegt niet zeker op welk type je huis staat. Er bestaan wel risicokaarten. FunderMaps geeft elk pand in Nederland een risicolabel van A (geen risico) tot D (hoog risico). Zaanstad heeft een funderingskaart met onderzoek, herstel en meetbouten van woningen van vóór 1951, Amsterdam een kaart met meetbouten.

Zekerheid over jouw palen geeft alleen onderzoek. Hoe dat werkt, staat op de pagina funderingsonderzoek.

Sta je op het punt zo'n huis te kopen, zet dan de fundering op de agenda van je keuring. Op de pagina over een oud huis kopen en de fundering staat welke stappen je binnen je voorbehoud kunt zetten.

Grachtenpanden met trapgevels en een steiger, met fietsen op de brug op de voorgrond

Hoe herken je paalrot?

Je ziet paalrot niet zelf, want de palen zitten onder de grond. Wat je wel kunt zien, zijn de gevolgen: scheuren in gevel of muren, deuren en ramen die klemmen, scheve vloeren en hoogteverschillen met de buren. Die signalen kunnen ook andere oorzaken hebben.

Bij een onderzoek naar houten palen wordt vaak een inspectieput gegraven en het hout onderzocht. De uitkomst laat de houtsoort zien, hoe ver de aantasting is en binnen welke termijn herstel nodig is. Twijfel je over een scheur, lees dan de pagina over scheuren in de muur.

Opengegraven inspectieput met donkere, aangetaste houten paalkoppen onder de fundering van een oud huis

Wat kun je doen tegen paalrot?

Aangetast hout wordt niet meer beter. Het onderzoeksrapport bepaalt of je kunt volstaan met blijven meten, met iets aan het grondwater, of dat herstel nodig is. Er is onderzoek gedaan naar conserveringsmethoden die het bacteriële proces in grenen palen moeten stoppen.

Is herstel nodig, dan worden de houten palen meestal vervangen of ondersteund door nieuwe palen met een betonnen draagconstructie. Welke methoden er zijn en wat het kost, lees je op de pagina funderingsherstel. Bespreek het met je buren: in een rij delen jullie vaak dezelfde fundering.

Paalrot in houten funderingspalen